Het doel heiligt de middelen

Ooit waren er staten, die in veler ogen niet helemaal koosjer van ideologie waren. En nog altijd bestaan er helaas zulke staten. Staten waarin zonder aanziens des persoons mensen uit hun huizen geplaatst worden. Staten die hun buurlanden aanvallen omdat ze het belendende grondgebied eigenlijk als hun eigen grondgebied beschouwen. Staten die over de ruggen van de bevolking heen via buitenproportionele belastinginningen hun eigen extreme uitgaven en economische blunders dekken. Staten kortom, waarin het doel de middelen heiligt. In deze staten draaide en draait het politiek gezien vooral om het eigen imago. Middels kostbare en protserige projecten wordt aanzien gecreëerd, waardoor naar buiten geschreeuwd kan worden dat het hier een heilstaat betreft, een modelstaat waar iedereen een puntje aan kan zuigen. De geschiedenis leert dat het met vrijwel al deze staten slecht afloopt. Achter de opgeworpen façade gaat namelijk veelal een enorme merode schuil, waarin burgers verpieteren en oppositie wordt onderdrukt. In de geschiedenisboekjes zijn deze staten terug te vinden als zwarte bladzijden. Met enig abstraktievermogen zou je ze de 'losliggende stoeptegels' van het wereldtoneel kunnen noemen. Je struikelt er net zo lang over tot het probleem verholpen is.

De Haagse gemeentepolitiek is al vele malen gekarakteriseerd door de vele losliggende stoeptegels die de stad rijk is. Nog altijd waakt de gemiddelde Hagenees tijdens een wandeling door de stad er met gebogen hoofd voor niet zijn nek te breken over dit potentieel dodelijke verschijnsel. Al vele malen werd er op beschaafd Haagse wijze over geklaagd, maar vreemd genoeg haalde het probleem nooit de ambtelijke prioriteitenlijst. Dit in tegenstelling tot belangrijke projekten als een nieuw stadhuis, een tramtunnel, een overdekt spoorwegemplacement, de annexatie van een eigen stadswijk (omdat die zo mooi aan zee ligt dat het zonde zou zijn als er geen rijkere mensen kunnen wonen) en de behoefte aan meer ruimte om geld te kunnen verdienen aan extra belastingbetalers en in beslag genomen industrieterreinen (de Duitsers hebben er een halve eeuw geleden een mooi woord voor verzonnen, maar dat laat ik hier na ruggespraak met mijn juridisch adviseur liever achterwege). Al deze imago-verhogende ingrepen zijn noodzakelijk om het uiteindelijke doel ­ een grootse en meeslepende metropool, waaraan iedereen een puntje kan zuigen ­ te bereiken. Maar het gaat allemaal niet voor niets. En wat doe je als je zelf geen geld hebt? Dan ga je in je eigen moestuin op zoek naar een geldboom om eens flink te schudden. Je verhoogt de lasten tot ver boven het landelijk gemiddelde, je gaat wat op rooftocht op het erf van de buren en doet alsof je neus bloedt. Soms moet je zelfs wat dwingend zijn om je zin te kunnen doordrijven. Gaat het niet goedschiks, dan kan het altijd nog kwaadschiks. Het doel heiligt de middelen tenslotte. Goed, populairder word je er niet op; dat wijzen de verkiezingsuitslagen telkens weer uit. Maar ook met een aan een absolute minderheid van kiezers ontleend mandaat weet je, als ervaren machthebber, dat je uiteindelijk toch wel je zin krijgt.

Mag je, omdat er zich in Den Haag veel losliggende stoeptegels bevinden, zeggen dat Den Haag eigenlijk één hele grote losliggende stoeptegel is? Het ligt eraan hoe je het zegt. De laatste jaren is het al door heel veel mensen én columnisten op heel veel manieren gezegd. Allemaal heel beschaafd en goedwillend. Er was geen vuiltje aan de lucht. De kritiek kietelde soms een beetje, maar de jeuk was niet erg genoeg om de luis in de pels te hoeven bestrijden. Tot het moment waarop één luis het zachtjes kietelen beu was en besloot eens lekker ongenuanceerd door te bijten. Au! Het bijten had effect: er kwam een reaktie. Het doel was bereikt, alleen over de middelen kan je nog je bedenkingen hebben. Kijk, je mag een hoop zeggen, maar zodra je stoeptegels met Nazi's gaat vergelijken, dan raak je een gevoelige snaar. Hoe effectief ook, die verleiding moet je kunnen weerstaan. Helaas blijkt dit zo'n beetje het enige middel te zijn om een zelfingenomen stapel losliggende stoeptegels tot leven te wekken.

 

Collega-columnist Paul Waayers publiceerde in Circuit een column waarin het Haagse gemeentebestuur werd vergeleken met nazi-Duitsland. Dit schoot een verkeerd keelgat in en Waayers werd aangeklaagd...
Gepubliceerd in Haags Straatnieuws, augustus 1998

© RJ. Rueb