Den Haag Cultuurstad?

Laten we maar meteen met de deur in huis vallen. Welke belangen dient het Overleg Den Haag Cultuurstad. Die van de Haagse cultuur? Of die van de Haagse economie? Het laatste, zoveel mag duidelijk zijn. Want met het voorzitterschap van de Stichting Promotie Den Haag is het amper voor te stellen, dat er daadwerkelijk met een cultuurdoorvoed hart met de materie wordt omgesprongen. Nee, als het cultuurbeleid wordt ondergebracht in een organisatie die zich de promotie van het toeristiese produkt Den Haag als hoogste doel stelt, dan zullen de resultaten uitsluitend worden vertaald in een groeiende bezetting van hotelbedden en een percentage van de geïnde toeristenbelasting. De economische waarde dus.

Hoofddoelstelling van het Cultuurprojektburo is een brug te slaan tussen het toerisme dat Den Haag bezoekt en de wereld van de kunst. Maar in hoeverre zijn cultuur en toerisme met elkaar te verenigen. Het toeristische seizoen is in Den Haag synoniem aan de zomermaanden. En juist in die zomermaanden ligt de hele Haagse kulturele wereld op zijn gat. Wat er uiteindelijk nog wel voor de wat kultureler ingestelde badgast te beleven is zijn de toeristische attrakties: Madurodam, Drievliet, Duinrell en ­ voor als het regent­ het Gemeentemuseum. En Miss Saigon natuurlijk, maar dat heeft gezien de eigen inspanningen van meneer Van der Ende geen promotie meer nodig.

Het is maar moeilijk voor te stellen hoe in de niet-zonnige maanden die gewenste brug tussen toerisme en kultuur moet worden onderhouden. Want ondanks dat de pretentie dat Den Haag een unieke kultuurstad is hardnekkig wordt volgehouden, is het hier natuurlijk gewoon een dorp met een paar theatertjes en wat aardige musea, waar het culturele erfgoed zorgvuldig gekonserveerd wordt.

Natuurlijk zijn er uitzonderingen. Evenementen die zo'n uitstraling hebben, dat ze bij de doelgroep al maanden van te voren in de agenda staan. Maar wat er verder in Den Haag op het podium gebeurt heeft geen enkele band met de stad. Het is een reizend aanbod, dat ook in Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Delft, ja zelfs in Rijswijk te zien is. Er is niets Haags aan wat er zich op cultureel nivo (met de grote K) afspeelt in dit dorp.

Waar het culturele leven zich écht afspeelt is in de underground. Daar waar bevlogen artiesten in de schaarse vrije tijd hard sleutelen aan hun produkt. En het is maar net de vraag in hoeverre deze 'makers' van de Haagse kultuur gediend zijn met een zo pretentieus promotie-apparaat als Cultuurstad Den Haag, dat onder de vlag van onzinnige leuzen en holle frasen als Den Haag Bruist en Koninklijk Veelzijdig vorm moet geven aan de drang naar erkenning van de eigen pretentie. En voornemens is daaraan sturing te gaan geven. Miljoenen mensen moeten het kulturele leven van Den Haag komen bewonderen. En dan te bedenken hoeveel ellende het bezoek van één hier verdwaalde Amerikaanse toerist al met zich meebrengt

Toerisme en kultuur in één promotiecampagne onderbrengen kan niet anders dan vervlakking in de hand werken. Wil je een toerist naar de kultuur brengen dan zal je de kultuur moeten aanpassen aan de toeristische smaak. Dan wordt kultuur een konsumptiegoed, dan wordt er geïnvesteerd in kwantiteit en is de kwaliteit daarvan de dupe. Artiesten met een hoog Holland Casino-gehalte zullen het beeld gaan vormen en de vernieuwende en experimentele kunsten, die tezamen voor de broodnodige dy-namiek van een goed kultureel klimaat zorgen, verdwijnen in de marge van het aanbod.

Het grote publiek zal zich massaal aangetrokken voelen tot de de quasi-kulturele hapsnap en de ware esprit van de kunst is als een hongerige dakloze veroordeeld tot de oevers van de grote geldstroom.

Het is misschien raadzaam te kijken, waar de échte kulturele steden hun status aan ontlenen. Aan het feit dat de kultuur er gemáákt wordt. Het gaat in de kunst niet om het economische belang. Het gaat om het erkennen van talent. Het ruimte bieden aan vernieuwing. In Den Haag moeten de 'sterke troeven' de kar gaan trekken, maar juist zij vormen de zwakke schakel, waar het de opwaardering van het Haagse kulturele gebeuren tot de gewenste mega-proporties betreft. Zodra de kultuur gevestigd is verdwijnt de dynamiek. Door de paradepaardjes van de Haagse culturele traditie een exclusiviteitspositie toe te spelen zal Den Haag onvermijdelijk verworden tot een museum van gekonserveerde kultuur.

Den Haag, Koninklijk Bejaard.

 

Uitgesproken in Uur Cultuur, mei 1997
Niet gepubliceerd

© RJ. Rueb