Normen en Waarden?

 

(waargebeurd Sire-spotje)

In lèn zes

Achmed zit in de tram

Daar komt de controleur

"Plaatsbewèze!"

"Die heb ik niet, want ikke geen geld", zegt Achmed

"Opkankeren, vuile kut-Marokkaan" zegt de controleur

De controleur smijt Achmed uit de tram

Opgeruimd staat netjes, denkt de hele tram.

 

De-ver-ziek-te-maat-schap-pij-dat-ben-je-zelf

 

Laat mij los op normen en waarden en ik ben gelijk de weg kwijt. Waar gaat dit over? Normen en waarden, die zitten toch in je? En als ze niet in je zitten dan ben je dus norm- en waardeloos. Wie wil er nou waardeloos zijn? Ik heb nu al de hele avond aandachtig zitten luisteren, maar ben er eerlijk gezegd geen steek wijzer van geworden. Voor mij is het de gewoonste zaak van de wereld dat ik me gedraag zoals ik me gedraag. Dat zijn mijn normen en waarden. Daar heb ik geen aangepaste gedragsregels voor nodig. Dat zijn universele waarden en normen, die helaas door verschillende culturele splintergroeperingen van een normatief kader zijn voorzien. Al sinds mensenheugnis oorzaak van oorlogen, haat en andere ellende.

Ik ben per ongeluk in een deel van de wereld geboren dat al een slordige 2000 jaar gebukt ging onder de mores van het Christendom. Die mores staan opgeschreven in een boek, een enorme bestseller dankzij de jarenlange commerciële exploitatie en hersenspoelingen. Ook ben ik geboren in een tijd dat je er eerlijk voor uit kon komen dat je niet van spruitjes hield en al helemaal niet van de lucht daarvan. Een periode waarin de wereld plots 'love & peace' tot thema's verhief, tot nieuwe dogma's kan je haast zeggen, en binnen dat thema was er geen plaats meer voor autoriteiten die met dwangmiddelen de bewegings- en vooral gedachtenvrijheid van de mensen wilden beïnvloeden. Een prachtige tijd, waarin de individu zich eindelijk losworstelde uit het knellende juk van machtswellustige potentaten en waarin de intellectualisering van de mens een brede vlucht nam. Een tijd die mij heeft gevormd tot wat ik nu ben: een cynist, die iedereen het bestaan gunt en die niemand in de wielen zal rijden. Ik heb geen vijanden, ik voel me niet bedreigd, ik word ook niet bedreigd of lastiggevallen (behalve door mijn ex-en dan). Ik ben een kind van mijn tijd, nu alweer drie generaties verleden tijd.

In de veertig jaren dat ik op aarde rondloop heb ik veel zien veranderen, maar juist niet de normen en de waarden. Die zijn nog altijd onverminderd hetzelfde gebleven, zoals vanavond ook weer bleek. We zijn het in principe allemaal met elkaar eens over wat die normen en die waarden zijn, alleen verschillen we van inzicht over of die normen en waarden er ook echt ingeramd moeten worden bij de mensen, waarvan wij vinden dat ze onze normen en waarden niet respecteren. Onze normen en waarden zijn namelijk normgevend en dus waardevol. Onze normen en waarden zijn al regels, waaraan 'wij' vinden dat 'anderen' zich moeten houden.

De vraag is: zijn die normen en waarden wel van onszelf? Of hebben we ze uit een boekje overgeleverd gekregen, via de bisschop, de pastoor, de dominee, de imam, de baghwan, het Burgerwetboek of het CDA? Wat ik wil zeggen is dat we allemaal boter op ons hoofd zouden hebben als we niet zouden toegeven af en toe, zo niet geregeld een eigen interpretatie op de normen en waarden toe te passen. Iedereen scheldt wel eens buitensmonds, iedereen verkettert wel eens een ander, iedereen zou iemand anders wel eens flink te kakken willen zetten, zo niet de hersens in willen beuken. En wie heeft er vroeger nou niet een appel gestolen? (Daar is het uiteindelijk allemaal mee begonnen)

Interpretatie van normen en waarden is des mensen eigen. Iedere individu geeft er een eigen invulling aan en geeft de ene norm meer persoonlijke waarde mee dan de andere. Iedere individu, dus ook die individuën die als norm- en waardeloos worden gezien omdat zij niet binnen de kaders van onze moraal wensen rond te lopen.

Nee, met de normen en waarden staat het nog steeds zoals het ooit bedoeld is. Het is maar net hoe je ze wilt interpreteren. Waarom nieuwe gedragsregels opstellen als de oude nog prima functioneren?

Normen en waarden zitten in je, daar moet je verder niet over lullen. Leef ernaar en laat anderen lekker de tering krijgen!

voorgedragen t.g.v. publieksdebat 'Norreme en Waahde, Tien Règâhreigals voor De Haag', georganiseerd door DeBatterij,
29 november 2002.

© RJ. Rueb 2002

reactie: