KUNSTKOPPEN

"Kunstkoppen' is een serie duo-columns, die vanaf januari 2001 verschijnt in Uitpost Magazine. In deze serie communiceren RJ. Rueb en cabaretier Marcel Verreck via e-mail met elkaar over het Haagse culturele leven...

EDITIE: APRIL 2002

Marcel!

Zeker in verkiezingstijd ontkom je er niet aan: 'talking heads'. Zo zat ik gisteravond lui onderuitgezakt te zappen, op zoek naar iets cultureel verheffends of anderszins onderhoudends. '57 Channels and nothing on' zong Bruce Springsteen al eens. Of het er 57 zijn, dat laat ik even in het midden (wie gaat er nu in godsnaam op zondagavond zijn kanalen zitten tellen?), maar dat er 'nothing on' was klopte. Talking heads, praatjesmakers, babbeldozen en neklullers, waar je ook zapt. (Ter vervollediging van deze anekdote: nadat ik uit verveling de televisie uitzapte en de radio aan, klonken de eerste tonen van 'Psycho Killer' van inderdaad: de Talking Heads. Radio is een prima medium voor muziek en oeverloos gezwam; televisie zou vooral beeldend moeten zijn, maar het gezever is er niet van de lucht).

Praten. Verhalen. Zappen. Het is weer helemaal in. En niet alleen via de media, maar zeker ook in de theaters. Een blik op de agenda van deze maand leert dat ons in het Volksbuurtmuseum een vertelprogramma te wachten staat onder de titel 'Dossier Den Haag'. Verhalenvertellers schetsen hun proefondervindelijke gevoelens over de stad in een korte babbel. Als extra trekpleister is er een kopje koffie met iets lekkers. Kijk, dat scoort!

Een ander verhalenvertellersgebeuren is een nieuw festival dat zal plaatsvinden in het Gymnasium Haganum. Dat belooft errug leuk te worden, omdat de verhalen vooral snel en zapperig verteld worden. Door acteurs in een rumoerige omgeving met vele vluchtwegen. Ditmaal geen vrijblijvende amateurverhaaltjes, maar serieuze pogingen om het gesproken woord diep te laten doordringen, om de essentie van de verbale communicatie op niet weg te zappen wijze te laten penetreren in de geest van de festivalbezoeker. Zeker een aanrader en dit keer ben ik niet cynisch. Echt niet.

Uiteraard is er voor de hardcore verhaaltjesfreak genoeg te beleven tijdens de talloze verkiezingsavonden, waarbij het populistische genre op ingenieuze wijze gecombineerd wordt met het beste uit de aloude rethorische zinledigheidstraditie van hypocrisie en holle phrasen.

Wat nou verloederende maatschappij waarin de dialoog ontbreekt? Er wordt weer gepraat in Nederland! Het Ouwehoeren viert hoogtij. Zowel op maatschappelijk als op cultuur gebied worden de oren van je hoofd geluld! Komt dat zien, komt dat horen. Live gezever is nog altijd een stuk levendiger dan die dodelijk saaie talking heads op de TV, nietwaar?

Mazzol,

RJ. Rueb
(www.rjrueb.nl)


RJ!

Ja, live ouwehoeren, je kan me er altijd voor wakker maken. Want ik ben gek op verhalen. En niet eens alleen op die van mezelf. Naar het gesnotter en gestotter van de politieke praathoofden luister ik zelden. Meestal kijk ik alleen maar. Deze beroepsgroep kent weinig boeiende vertellers. Hans van Mierlo ja, dat is een charismatische prater, maar dan vooral door de manier waarop hij spreekt. Waar hij het inhoudelijk over heeft dat kan ik me nooit herinneren. Het ziet er in ieder geval altijd buitengewoon noodzakelijk en belangwekkend uit.
Want de manier waarop iemand zijn verhalen vertelt is evenzogoed een verhaal. Ik ken een paar Haagse gasten, aan wier lippen ik bij voorbaat hang, al was het alleen maar vanwege hun accent, taalgebruik en mimiek.

Tja, en dan de inhoud. In de politiek gebeurt het wat opzichtiger, maar ook in de kunst draait het voor het grootste gedeelte van de tijd om het uitwisselen van cliché's. Op zich logisch, want laten we het cliché niet onderschatten. Een cliché is niet zomaar een cliché geworden. Daar heb je als cliché wel even wat voor moeten doen. (Op zich is dit ook weer een cliché). Maar dwingend, adembenend, leuk en schrijnend wordt een cliché pas wanneer de genade van een goede verteller aanwezig is. Die trotseert de tijd: want wie goed vertelt is eeuwenlang de held.

Toen ik enige tijd geleden de rillende Hollandse winter voor een paar weken verruild had voor zonniger oorden, heb ik het fascinerende boek "Waar eens Troje lag' van Iman Jacob Wilkens gelezen. Door een etymologische en topografische analyse van Homerus' Odyssee en Ilias komt deze Wilkens tot de conclusie dat de reis van Odysseus in het geheel niet in het Middellandse Zee-gebied heeft plaatsgevonden. Het is een van oorsprong Keltisch verhaal, Troje lag in Engeland, Homerus zelf kwam uit Zeeland, Sint Joosland (oftewel Ios) en de spirituele leidsvrouwe Circe huisde vanzelfsprekend in Zierikzee. De duistere Hades zou het huidige Walcheren moeten zijn, een gedachte die je, ver weg van de Hollandse guurte, languit lezend in de zon, opeens heel waarschijnlijk voorkomt.

Zo krijgt het prachtige klassieke verhaal een nieuwe onvermoede dimensie. Helaas is er voor Den Haag in deze exegese geen rol weggelegd. De tramtunnel kwam te laat om als inspiratie voor de Styx te dienen.

Groetjes,

Marcel Verreck
(www.marcelverreck.nl)

© RJ. Rueb/Marcel Verreck 2002

reactie: