KUNSTKOPPEN

"Kunstkoppen' is een serie duo-columns, die vanaf januari 2001 verschijnt in Uitpost Magazine. In deze serie communiceren RJ. Rueb en cabaretier Marcel Verreck via e-mail met elkaar over het Haagse culturele leven...

EDITIE: JANUARI 2002

Marcel!

Haagsheid. Dat is iets waarover ik de laatste maanden mijn hoofd heb gebroken. Haagsheid. Wat is Haagsheid? Ik zou het moeten weten, want ik verdien er een flinke hap van mijn belegde boterham mee. Of beter gezegd: het beleg. Want brood is niet Haags. Brood was Zwols. Zwolsheid? Ik had het slechter kunnen treffen. Dat Haagsheid iets unieks is blijkt alleen al uit het feit dat het de enige stad is waar een heid achter gezet kan worden. Rotterdamsheid? Amsterdamsheid? Leidsheid? Niet dus. Nooit niet. Never nooit niet. Haagsheid dus. Peins, peins.

Verleden maand werd er in het dorp een nieuwe toko geopend: Galerie Haags. Op de opening daarvan heb ik deze column voorgedragen. Alleen al om die reden is alles wat ik nu ga zeggen verzonnen. Want als ik deze column voordraag tijdens de opening, dan kan je er gevoeglijk vanuit gaan dat ik nog geen flauw idee heb van wat er zich in Galerie Haags allemaal gaat afspelen. Dat weet niemand op dit moment, want terwijl ik dit schrijf wordt de boel in Galerie Haags nog in de grondverf gezet.

Galerie Haags is een initiatief van kunstenaarsechtpaar Marcello&Els. Voor mij staan tal van bekende Hagenaars: Sjaak Bral en Marnix Rueb, met wie ik de hele middag al samen heb doorgebracht omdat we met onze handtekeningen het door onszelf uitgebracht 'Haags, de kugsus' op verzoek van enthousiaste kopers te bekladden. Julius Pasgeld, wiens debuutbundel 'De ondraaglijke flauwekul van het bestaan' onlangs bij een obscure Haagse uitgeverij verscheen. Boozy, die het volgende slachtoffer is van die uitgeverij. De gebroeders De Gier en de gebroeders De Leef, collega gebroeders waar het Haagse gebroeders betreft. Want in Den Haag gebeuren dingen soms best gebroederlijk. Henk Bres. Waar is Henk Bres? Henk Bres is er een keertje niet bij. Jammer. Henk Bres is oké. Adriaan Bontebal dan, natuurlijk is die er. Bart Chabot, zou die er zijn? Paul van Vliet is er niet. Maar Wieteke weer wel. Net als Hans Vandenburg. En Jaap Vegter En natuurlijk is TV West er om al die Hagenaars weer eens in een nieuwe omgeving in beeld te brengen. En er zijn heel veel kunstenaars, want het betreft hier tenslotte een galerie.

Haagsheid. Dit is nu Haagsheid. We zijn er allemaal, want er gebeurt weer eens iets in Den Haag. En altijd als er iets gebeurt, dan zijn we er allemaal. Zo hebben we elkaar leren kennen. Het is wat ons bindt: Haagsheid. Wij creeëren met een reden: het sociale contact. Het elkaar telkens weer zien en inspireren. Inspiratie tot Haagsheid. Haagsheid in taal en gedachte. Haagsheid in wezen. Haagsheid om het leven draaglijk te maken temidden van de flauwekul, om ons te uiten in humor en kunstgrepen. Met verf, taal, muziek, maar vooral met Haagsheid. Onbeschrijfelijke Haagsheid. Waar was jij, Marcel. Laat me raden.

Gelukkig nieuwjaar,

RJ. Rueb
(www.rjrueb.nl)


RJ!

Hartelijk dank en ook de beste wensen. Ik begin dit jaar lekker Haags met een optreden op 5 januari in Diligentia en dat is toch wel thuiskomen. Jij wilde weten wat Haagsheid was, nou, ik denk dat ik dat als uitgeweken Hagenees beter kan overzien dan jij. Kijk, jij wordt erdoor omringd. Jij ligt permanent in het warme bad dat Den Haag heet. (En dan bedoel ik niet de tramtunnel op een zomerse dag.) Telkens als ik de Haagse stadsgrenzen passeer (zo eens per paar weken) dan ervaar ik het bijzondere van onze eigenwijze stad. Voor mij is het speciaal, omdat ik de Haagsheid met mate geniet. Toen ik enige jaren geleden mee mocht doen met het Groot Haags Dictee (Beste Prominent met 'slechts' 44 fouten!) heb ik me zeer geamuseerd, maar toch voelde ik na afloop een voor mijn doen ongedruikelijk aandrift de bijeenkomst snel te verlaten. Mijn portie opgedane Haagsheid leunde tegen een overdosis aan.

Maar goed, wat ís Haagsheid? Ooit zat ik met Paul van Vliet en jazz-muzikant Ben van der Dungen in een radio-programma om deze vraag te beantwoorden. Paul legde uit dat er verrassend weinig verschil bestaat tussen bekakt en plat Haags. Het zijn de twee kanten van de medaille die eigenwijsheid heet. Ook de klanken die beide bevolkingsgroepen voortbrengen lijken als broer en zus op elkaar, slechts de stand van de kaak tijdens het praten bepaalt het onderscheid tussen kak en plat, tussen Geaffecteerd en Effectief Haags.

Dat de Haagse humor superieur is, komt ­ analoog aan de Engelse situatie ­ omdat Den Haag al sinds het ontstaan een standenmaatschappij kent. Dat maakt dat iedere spreker zich extra bewust is van zijn positie en daardoor wordt het taalgebruik subtieler en rijker aan understatement. Die standenmaatschappij is een gevolg van het Hofleven en daaruit voortgevloeide narigheden als de regering, de ministeries en de andere ambtelijke gekkenhuizen. In een gemeenschap met veel trapjes en drempels kan er bij geval ook veel meer gestruikeld worden. En dan raakt de Hagenaar, met zijn fijne neus voor leedvermaak, helemaal in zijn element. Zijn stadse bijdehantigheid en laconieke verbazing verleent hem vervolgens een onoverwinnelijke stelligheid. Maar ja, dat zie je pas goed, als je ook af en toe wat andere Nederlandse eikels onder ogen krijgt. (En in die positie ben ik dus.) Zo is voor mij het Haags straat- en caféleven een bijna doorlopende voorstelling.
Ik zou daarom willen voorstellen dat de Uitpost niet alleen de geprogrammeerde evenementen aankondigt, maar ook de plaatsen vermeldt waar je spontaan Haags theater kan verwachten, zoals de Konmar, Lijn 11 en Koffiehuis Aad Kila.

Laat ik ter illustratie eindigen met een anekdote die Ben van der Dungen in datzelfde radioprogramma vertelde: Ben stapt bij het Centraal Station in een taxi en zegt tegen de chauffeur: 'Ik moet naar de Kazernestraat.' Waarop de chauffeur zegt: 'Dat moet jij weten.'
Kijk, dan ben je meteen thuis!

Groetjes,
Marcel Verreck
(www.marcelverreck.nl)

naschrift RJR:
Kijk Marcel, jij bent dus echt je voeling kwijt. Koffiehuis Aadsje Kila is alweer bijna een jaar plète. En in de Konmar lopen enkelt nog maar yuppe rond. En in lijn 11 versta ik de mensen zelfs niet meer.

© RJ. Rueb/Marcel Verreck 2001

reactie: