Nieuwe ontwikkelingen, nieuwe instrumenten

In 2001 heeft het Ministerie van OC en W een nieuw programma in gebruik genomen waarmee per velddirectie de totale verwachte loonkosten berekend kunnen worden. Het model heet PLUTO, het draait in Excel en is gebouwd door Micromacro Consultants (MMC). Van het model is ook een shareware versie gemaakt genaamd PUPPIE, die draait voor het personeel van de sector Rijk. Beleidsmedewerkers van Ministeries kunnen een gratis CDROM met multi-media slideshow met PUPPIE bestellen bij mmc@bart.nl (zolang de voorraad strekt). Niet alleen bij het Ministerie van Onderwijs maar ook bij andere ministeries wordt er immers gewerkt aan voorbereiding van salarisbeleid.

PLUTO kan ook nuttig zijn voor onderwijsinstellingen. De laatste jaren krijgen onderwijsinstellingen immers steeds meer zelfstandigheid en vrijheid in de salariëring van het onderwijspersoneel. Een tweede recente ontwikkeling is de stijgende diversiteit binnen het onderwijspersoneel. Zo zijn recentelijk nieuwe functies als onderwijsassistent en klassenhulp ontstaan naast de traditionele functie van onderwijsgevende. Deze twee ontwikkelingen brengen nieuwe managementverantwoordelijkheden en -vragen naar voren voor onderwijsinstellingen. Bij voldoende belangstelling zal MMC een shareware versie van PLUTO ten behoeve van gebruik door onderwijsinstellingen beschikbaar stellen. Heeft u na het lezen van dit artikel belangstelling, stuur dan een mail naar mmc@bart.nl

Geboorte van PLUTO

Sinds een paar maanden werkt de afdeling Financiën en Informatievoorziening (F&I) van de directie Arbeidsvoorwaarden en Beroepskwaliteit (AB) met PLUTO. Het programma PLUTO berekent onder andere de loonbijstelling. De loonbijstelling is het bedrag dat het Ministerie van OCenW ontvangt van het ministerie van Financiën om de stijging van de loonkosten te compenseren. Het Ministerie van OCenW zorgt voor een verdere verdeling van de middelen aan de onderwijsinstellingen.

Samenstelling loonkosten

De loonbijstelling wordt berekend over de loonkosten, oftewel alle uitgaven die als loongevoelig zijn gecodeerd in de begroting. Figuur 1 geeft een overzicht van de belangrijkste loonkostencomponenten waarmee de werkgevers te maken hebben.

 Figuur 1: Samenstelling van loonkosten werkgever

*Reguliere beloningen kunnen veranderen door algemene salarismaatregel (ASM) zoals vastgelegd in CAO.

Nettoloon

Overigens ontvangt het onderwijspersoneel van de onderwijsinstellingen niet hetzelfde bedrag als de onderwijsinstellingen van het Ministerie van OCenW ontvangen. Net als iedere andere werkgever dragen de onderwijsinstellingen loonbelasting af en houden ze verplichte premies in. Figuur 2 laat zien dat het uiteindelijk (nominaal) beschikbare inkomen zo’n 62% bedraagt van de totale loonkosten in het geval van een werknemer met een maandloon van 5.104 gulden (met ziektekostenvergoeding, zonder vakantie-uitkering en spaarloon).

Figuur 2: Samenstelling van bruto jaarloon en relaties met het bijbehorende nettoloon en de loonkosten (guldens 2002). 

PLUTO

Met behulp van PLUTO kan men de voorgaande loonkosten en koopkrachtberekeningen uitvoeren. De invoer van PLUTO bestaat uit belastingtarieven, premiepercentages en het aantal personeelsleden naar inkomensklasse en deeltijdklasse.

Omdat PLUTO een Excel-programma is met gebruikersvriendelijke eigenschappen en de meeste mensen bekend zijn met Excel, is het opstarten en gebruiken van PLUTO erg eenvoudig. Het programma maakt berekeningen op jaarbasis onder bepaalde veronderstellingen en vereenvoudigingen. PLUTO vervangt dus niet de software voor de exacte maandlonen zoals de salarisadministratie die berekent, maar geeft een redelijk nauwkeurige schatting van loonkosten- en koopkrachtmutaties op jaarbasis.

PLUTO en onderwijsinstellingen

Wat kan PLUTO nu betekenen voor de onderwijsinstellingen?

Het programma kan, onder aanname van bepaalde veronderstellingen, de totale loonkosten per onderwijsinstelling uitrekenen voor afgelopen jaren, het huidige jaar en het volgende jaar. Een tweede interessante functie van PLUTO is de mogelijkheid om individuele koopkrachtmutaties voor onderwijspersoneel te berekenen. Figuur 3 vat de gebruikersmogelijkheden nog eens samen en wordt gevolgd door een verdere toelichting.

Figuur 3: Gebruikersmogelijkheden van PLUTO voor onderwijsinstellingen

Loonkosten

Bij de berekening van de loonkosten hoeft de onderwijsinstelling alleen maar de juiste aantallen werknemers naar salarisklasse en naar deeltijdklasse in te voeren. Vervolgens rekent PLUTO de bijbehorende loonkosten uit, gegeven de geldende premiepercentages voor de sociale zekerheid. De gebruiker kan op eenvoudige wijze de premiepercentages en franchisebedragen (van bijvoorbeeld pensioenen) veranderen en kijken wat de gevolgen zijn voor de loonkosten.  

De onderwijsinstelling kan ook kijken wat de gevolgen zijn van veranderingen in personeelssamenstelling. Door de aantallen voor volgend jaar in te vullen kan men de loonkosten voor volgend jaar berekenen.

Beschikbaar inkomen en koopkracht

Tussen brutoloon (bedrag genoemd bovenaan in loonstrookje) en nettoloon (bedrag genoemd op bankafschrift) zit een wereld van verschil. Het verschil is een bijdrage aan het (pre-)pensioen van de werknemer en de financiering van de sociale zekerheid in Nederland (over het algemeen worden de kosten voor een particuliere ziektekostenpremie niet via de werkgever betaald). Net als iedere andere werkgever dragen de onderwijsinstellingen loonbelasting af en houden ze verplichte premies in. Figuur 3 laat zien dat het uiteindelijk (nominaal) beschikbare inkomen ongeveer 62% bedraagt van de totale loonkosten in het geval van een werknemer met een maandloon van 5.104 gulden (met ziektekostenvergoeding, zonder vakantie-uitkering en spaarloon).

PLUTO aanvragen

De bouwer van PLUTO, Micromacro Consultants (MMC), heeft voor belangstellende beleidsmedewerkers bij Ministeries een gratis exemplaar van PUPPIE, de gestroomlijnde versie van PLUTO beschikbaar op CD-rom met daarbij een multi-media presentatie in powerpoint waarin de werking van het programma wordt uitgelegd. Stuur een verzoek naar mmc@bart.nl en de CD-rom wordt u toegestuurd (zolang de voorraad strekt).

Verder is MMC van plan om, bij gebleken belangstelling, binnenkort een shareware versie van PLUTO op deze homepage te plaatsen, die is toegesneden op het gebruik voor individuele onderwijsinstellingen. Die versie kan eenvoudiger zijn omdat enkele zaken in PLUTO voor individuele scholen niet nodig zijn. Wie belangstelling heeft kan dat melden bij mmc@bart.nl.

Tenslotte

Jaarlijks bepaalt het Ministerie van Financiën het bedrag dat nodig is om de mutatie in de loonkosten van het onderwijspersoneel te betalen. Een handig berekenings- en communicatie-instrument is in dit verband het speciaal ontwikkelde programma PLUTO. Dit programma kan (eventueel na kleine aanpassingen aan de gebruikerswensen) ook geschikt zijn voor onderwijsinstellingen. De onderwijsinstellingen kunnen PLUTO gebruiken als hulpmiddel om de verwachte mutatie in loonkosten uit te rekenen. Het model kan ook nuttig zijn om veranderingen in netto inkomen en de mutatie van de koopkracht aan betrokkenen uit te leggen.

PLUTO is in 2000 en 2001 gebouwd door Laurens Harteveld (MMC) en Tiny van Etten (OCenW) was contactpersoon.