Wat is Curalyse?

• Wat is Curalyse? 
• Institutionale achtergrond
• Permanente training en onderhoud Curalyse in de praktijk 
• Protocol gebruik Curalyse/Antillyse voor derden 
• Antillyse
• Resultaten 
• Lijst van participanten workshops Curalyse

Wat is Curalyse?

Het model wordt gebruikt voor analyse van het verleden, vooruitberekeningen voor de toekomst en de doorrekening van de effecten van overheidsmaatregelen en gedrag van vakbonden, ondernemers en consumenten op de economie.

Voor een impressie van Curaçao klik hier.

Handleiding Curalyse

• http://www.curacao-gov.an (onder kopje "Zaken en investeringen") 
• www.micromacroconsultants.com  Daar kan men ook ANTILTAX.ZIP downloaden. Antiltax-CUR is de koopkracht & poverty module bij Curalyse.

Verder kan men er ook StudieCuralyse17.ZIP downloaden. Die file bevat een studiemodule in zeven stappen met uitleg zowel in het Nederlands als in het Papiamentu.

Verder organiseert DEZ regelmatig een ‘’Workshop Curalyse’’ waarin de meest recente versie van het model plus bijbehorende nieuwe ‘’Draaiboek Curalyse’’ ter beschikking worden gesteld van belangstellenden. Er zijn sinds begin 1995 al 21 workshops gehouden, waaraan in totaal 597 participanten deelgenomen, waarvan 247 verschillende personen. Op www.micromacroconsultants.com staan onder ‘’foto’s’’ ook foto’s van diverse workshops Curalyse.

Daarnaast is er voor intern gebruik ten behoeve van nieuwe medewerkers DEZ een compleet ‘’Naslagwerk Curalyse” beschikbaar met diverse trainingsmodules en CDROM met vrijwel complete documentatie (data en modelfiles bij de 21 Draaiboeken Curalyse). 

Institutionele achtergrond

De Dienst Economische Zaken van het Eilandgebied Curaçao (DEZ) heeft o.a. als taak de monitoring en analyse van de Curaçaose economie en daarop gebaseerde zo goed mogelijk gekwantificeerde studies en rationele beleidsaanbevelingen t.b.v. het Bestuurs College van het Eilandgebied Curaçao. Daarbij is samenwerking van belang van DEZ met instellingen op eilands- en landsniveau zoals CBS, BNA, Afdeling Financiën, Departement Financiën, Arbeid en Economische Zaken, Kamer van Koophandel, vakbonden, georganiseerd bedrijfsleven, SER, SVB, etc. evenals met haar zusterinstellingen binnen de Nederlandse Antillen, zoals diensten op St. Maarten en Bonaire.

In 1995-1996 heeft Micromacro Consultants samen met en in opdracht van DEZ-Curaçao met medefinanciering van KABNA het macro-economische model van Curaçao, Curalyse, gebouwd . Curalyse wordt sindsdien intensief gebruikt als hulpmiddel bij de kwantitatieve analyse. Diverse economen en statistici van DEZ en vele andere instellingen op Curaçao en andere eilanden binnen de Nederlandse Antillen zijn via workshops vertrouwd geraakt met dit model. De Curalyse aanpak blijkt een systematische rationele discussie op basis van feiten en gekwantificeerde samenhangen te bevorderen. 

Na de intensieve bouwfase van het model in de jaren 1995 en 1996 heeft Micromacro Consultants (MMC) Curaçao in bescheiden mate (circa vijftig consultants dagen per jaar) verder ondersteund via training van nieuwe medewerkers van DEZ en andere instellingen, verdere verbetering van het model en back stop bij gebruik van het model. Dat gebeurde aanvankelijk met medefinanciering door Nederland (KABNA) en sinds 1999 wordt de verdere training, onderhoud & back stopping voor 100% gefinancierd door DEZ zelf. DEZ heeft MMC uitgenodigd om ook de komende jaren de onderhoudsfase te continueren, met daarbij voor de periode 2006-2009 ook een nieuw element: ‘’training van de trainers’’: enkele DEZ medewerkers die de afgelopen drie jaar zijn getraind tot ‘’curalist’’, zullen nu ook worden getraind in inwerken nieuwe medewerkers in Curalyse.

Curalyse bestaat begin 2006 elf jaar en daarmede is Curaçao een van de weinig kleine landen dat al een decennium over een operationeel macro model beschikt. Voor de continuïteit van dit handig gebleken instrument gaat het eigenlijk niet om het instrument maar om de personen die het gebruikten. Het instrument is daarbij slechts een hulpmiddel.

We noemen initiatiefnemer drs. Elfried Paulina (als hoofd AEB van DEZ intensief betrokken bij Curalyse in de jaren 1994-1998), later opgevolgd door drs. Jeroen Reijnen (1998-2002) en daarna werd ing. Luelo Girigorie MSc CPC hoofd AEB.

De centrale persoon in het Curalyse project is de ‘’curalist’’, een econoom van DEZ-Curaçao die ongeveer een kwart van zijn tijd werkt aan Curalyse werkt aan updaten en verbeteren Curalyse en gebruik van het model als hulpmiddel bij de analyses en vooruitberekeningen van de Outlook. Daarnaast wordt het model ook gebruikt bij vele beleidsnotities. In het eerste jaar heeft een nieuwe curalist bijna al zijn tijd nodig om zich in te werken in het model en de economie van Curaçao.

De opeenvolgende curalisten waren: drs. Hugo Esseboom (1994-1997), drs. Runy Calmera (1996-1999), drs. Rogier Rijerse (1998-2002). Drs. Henk van Maanen (april 2003 tot april 2005) In 2003 werd afgestapt van de formule van één ‘’coördinator Curalyse’’ en vanaf april 2005 zijn actief als ‘’curalist’’ drs. Lesly Sendar MBA (die in 2003 startte met een intensieve studie economie & Curalyse), en ing. Luelo Girigorie MSc CPC. Voorts was Ramon Chong MURP, MPIA als hoofd DEZ en Gedeputeerde voor Economie en Toerisme vanaf het begin een belangrijke trekker. De ervaring leert, dat curalisten na circa drie jaar van functie veranderen, en omdat er steeds twee economen bij DEZ met het model kunnen werken, kan er kennis worden overgedragen. De afgelopen elf jaar heeft DEZ-Curaçao bewezen te beschikken over de nodige institutionele kennis, waarbij na de intensieve bouwfase nog maar een vijftigtal consultantdagen per jaar nodig zijn voor verdere training, ondersteuning bij onderhoud en verbetering van het model door Dr. Marein van Schaaijk (MMC).

Permanente training en onderhoud Curalyse in de praktijk

DEZ en MMC werken efficiënt samen via de ‘telewerken formule’:

• een of twee keer per jaar brengt een consultant van MMC een bezoek van een week aan het eiland en dan organiseert DEZ een workshop, waarin de laatste jaren gemiddeld 30 economen van diverse instellingen participeren (zie deelnemerslijst aan het slot en foto’s op www.micromacroconsultants.com;
• eens per jaar volgen medewerkers van DEZ of andere instellingen bij MMC in Scheveningen een training van twee weken, met aan het slot een workshop voor genodigden;
• tussendoor is een consultant van MMC stand-by per e-mail voor ad hoc ondersteuning en voorbereiding van de workshops en modelverbetering.
• Nazorg en verspreiding van kennis: niet alleen via de workshops, maar ook via documentatie van doorrekeningen plus diskette en downloadbare file op homepage met update van data, model en modules wordt de kennis verder worden verspreid binnen en buiten DEZ.

Het CBS Nederlandse Antillen heeft op zich heeft genomen de data voor de jaren tot en met het vorige jaar (sheets CBS-DATC) jaarlijks te updaten. Dat is in oktober 1999 al voor een deel gebeurd voor de data voor Curaçao tot en met 1998. In juli 2002 produceerde het CBS een complete update tot en met 2001. Het CBS produceert sindsdien in principe ieder jaar de complete dataset tot en met het voorafgaande jaar.

Shareware, gebruik door derden

Vermeldenswaard is dat de KvK zelfstandig Curalyse heeft gebruikt voor doorrekening van haar belastingplannen, met daarbij vermelding van zowel bron Curalyse als dat de veronderstellingen geheel voor rekening KvK zijn.  Verder gebruikte een Nederlands consultantsbureau, SEOR, in 2004 Curalyse bij het onderzoek ‘’Nederlandse Antillen LGO of UPG?’’ in opdracht van de Bank Nederlandse Antillen. In september 2005 gebruikte Ecorys (met ondersteuning door DEZ) Curalyse bij de berekening van de impact en investeringen van de Refineria di Korsou. Ook de Vereniging Bedrijfsleven Curaçao (VBC) draaide met Curalyse bij het samenstellen van enkele rapporten.

Protocol voor Gebruik Curalyse/Antillyse door derden

Curalyse is gebouwd in opdracht van DEZ-Curaçao met medefinanciering door KABNA. Het model wordt thans het meest intensief gebruikt door DEZ-Curaçao. Ook anderen kunnen met het model werken.

Uit de voorgaande beschrijving van de achtergrond van het Curalyseproject kan worden geconcludeerd dat er in de praktijk een constructieve vorm van samenwerking en informatie-uitwisseling op kwantitatief gebied is gegroeid. Een belangrijk element daarbij is dat DEZ-Curaçao nu al vanaf 1995 tenminste een keer per jaar een workshop houdt. Daarin wordt met alle belanghebbenden goed informatie uitgewisseld. En daarbij krijgen alle participanten een exemplaar krijgen van het nieuwste draaiboek plus diskette met model, terwijl de nieuwste versie van het model ook als shareware van Internet kan worden gehaald. Inmiddels zijn er 21 workshops gehouden en 21 steeds verbeterde en geactualiseerde versies van het model gepresenteerd. De afgelopen jaren is er een traditie gegroeid. In de praktijk blijkt de traditie van openheid goed te functioneren. Impliciet zijn daarbij enkele spelregels gegroeid:

Curalyse/Antillyse is shareware, maar geen freeware. Het model kan worden gebruikt op voorwaarde dat de bron wordt vermeld, plus de mededeling dat de gebruiker en niet DEZ-Curaçao verantwoordelijk is voor de manier waarop het model is gebruikt. Verder is het gewenst dat de gebruiker zoveel mogelijk zijn (eventueel afwijkende) veronderstellingen vermeldt.

Curalyse/Antillyse is gebaseerd op de Macroabc methodologie van Micromacro Consultants. Het is niet toegestaan die methodologie te gebruiken voor andere landen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Micromacro Consultants. Het maken van testversies voor andere landen voor wetenschappelijke, niet-commerciële doeleinden is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld.

Het waarborgen van de kwaliteit van Curalyse is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van DEZ-Curaçao: personen en instanties buiten DEZ kunnen wijzigingen in het model aanbrengen, maar DEZ-Curaçao is niet verantwoordelijk daarvoor en dat dient te worden vermeld.

Het updaten van de data sheets met alle data tot en met het voorafgaande jaar is de taak geworden van het CBSNA. Slechts voor zover het CBSNA nog geen update voor een bepaald jaar compleet heeft zullen de eilandelijke instanties zelf die update ter hand moeten nemen.

Bij de verdere ontwikkeling van Curalyse is van belang dat de diverse instanties (DEZ-Curaçao, Financiën, CBS, SER, BNA etc.) zoveel mogelijk samenwerken. Hiertoe is al een ''Klankbordgroep" opgericht. Zie verderop de lijst van participatie in de vele workshops Curalyse/Antillyse die vanaf 1995 diverse malen per jaar zijn gehouden.

De ervaring van de afgelopen elf jaar heeft geleerd, dat diverse instanties betrokken zijn bij Curalyse/Antillyse. DEZ-Curaçao was daarbij de voortrekker. Als andere instanties hun onderdeel van het model willen veranderen, verdient het aanbeveling dit zoveel mogelijk te doen in overleg met DEZ-Curaçao.

Antillyse

Behalve het Curalyse model van Curaçao zijn er ook modellen voor Bonaire (Bonalyse geheten) en St. Maarten (Soualiga geheten. Dat is "land van zout" in de taal van de oorspronkelijke inwoners, de indianen), voor St. Eustatius (Statialyse) en Saba (Sabalyse). De vijf modellen samen plus de nationale monetaire sector vormen Antillyse, het model van de Nederlandse Antillen als geheel. Antillyse is na update door MMC, eind 2003/begin 2004 gebruikt in de Baseline studie Duurzame economische ontwikkeling Nederlandse Antillen. Antillyse2004.xls staat als shareware op www.micromacroconsultants.com

Antillyse is ontwikkeld in de jaren negentig op basis van het voorbeeld Curalyse. Vanwege de kleine schaal beschikken de kleinere eilanden, anders dan Curaçao, over te weinig gespecialiseerd personeel om de modellen goed te kunnen onderhouden. Daarom is in opdracht van DEZA Bonaire in 2001 een vereenvoudigde ‘’monitorversie’’ van Bonalyse gemaakt. Verder is het CBS van de Nederlandse Antillen is van plan de databases van Bonalyse, en Soualiga (en misschien ook Statialyse en Sabalyse) jaarlijks te updaten, zoals het dat al enkele jaren doet voor Curalyse. Met het uiteenvallen van de Nederlandse Antillen vermindert ook de noodzaak de modellen van de eilanden zo te uniformeren dat ze optellen tot het totaal van de Nederlandse Antillen.  Als het CBS gaat zorgen voor een periodieke update van de database van de modellen en bovendien de gedragsvergelijkingen meer worden gestileerd, kunnen deze modellen ook op de kleinere eilanden worden gebruikt voor de monitoring van de economie.

Omdat het CBS van NA bij de macro data gebruik maakt van het SNA93 van de VN, en CBS Aruba en CBS Nederland dat ook doen, is het in principe een gecombineerd model ‘’Oranjalyse’’ mogelijk, bestaande uit de modellen van ieder van de eilanden van de Nederlandse Antillen, van Aruba (het MARUBA model) en van Nederland (het Macroabc-NL model dat als shareware staat op www.micromacroconsultants.com). Verder is vergelijking met Euralyse en andere macroabc modellen mogelijk (zie internationale deel van www.micromacroconsultants.com).

Resultaten bij Gebruik macro model Curalyse

Het macro model Curalyse is sinds mei 1996 operationeel. Sinds dit tijdstip is het model veelvuldig gebruikt, in het bijzonder voor de jaarlijkse opstelling van de Economic Outlook van DEZ Curaçao. Een niet limitatieve opsomming van het gebruik van het model is:

Tot zover de lijst van enkele onderwerpen waarbij Curalyse als hulpmiddel werd gebruikt door afdeling AEB van DEZ-Curaçao in de periode 1995-2005. Voorts is het model veelvuldig gebruikt voor interne beleidsnotities op verzoek van de Gedeputeerde. Omdat Curalyse daarbij slechts een hulpmiddel is, is het niet steeds nodig in notities te vermelden dat Curalyse erbij werd benut.

Lijst van participanten aan een of meerdere workshops Curalyse t/m workshop 21

De nummers achter de naam geven aan welke workshops men deelnam:

1. workshop januari 1995; 2. workshop mei 1995; 3. workshop oktober 1995; 4. workshop februari 1996; 5. workshop juni 1996; 6. workshop oktober 1996; 7. Juli 1997; 8. Oktober 1997; 9. Februari 1998; 10. Mei 1998; 11 juli 1998; 12 oktober 1998; 13 juli 1999; 14 november 1999; 15 juli 2000; workshop 16 in november 2000; 17 op 10 augustus 2001; workshop 18 op 20 augustus 2002; workshop 19 op 20 augustus 2003, workshop 20 op 19 augustus 2004, workshop 21 op 7 april 2006.

Dhr. S. Betrian, Gezaghebber van Curaçao,  mr. Liza Richards-Dindial Gezaghebber van Curaçao

drs. C. Eijsden, dhr.A.T. Leonard en dhr. Gerrit Schotte, Gedeputeerden Economische Zaken en R.Chong MURP MPIA (hoofd DEZ, Gedeputeerde EZ) verrichtten enkele keren opening of sluiting.