Door Paul de Schipper
BREDA - Bewoners van Princenhage en Breda hebben Rijkswaterstaat gevraagd om de naam van het deels al gesloopte gehucht Bagven te 'vereeuwigen' bij de aanleg van het toekomstig verkeersknooppunt Princeville. Bijvoorbeeld via de naam van een viaduct of een fly-over.
Dit verzoek komt na een recente
publicatie in BN/DeStem over de ontstaansgeschiedenis van Bagven. (22/23
november 1999)
De naamgeving kan nog een aardig twistpunt worden, want hoe
heet die verzameling verspreide, deels gesloopte boerderijen en woningen
nou eigenlijk: Bagven of Bagben? De 66-jarige Toon Bruijns
geeft het strijdpunt in een zin aan: "Ik ben geboren op het adres
Bagben D10 en ik woon nu op Bagvensestraat 20."
De publicatie in BN/DeStem heeft veel reacties opgeleverd uit het gebied
Bagven, Princenhage, Breda. Daaruit blijkt dat onverwacht veel mensen banden
en zelfs wortels hebben in deze vlek aan de westkant van de A16.
Gevoelsbanden ook, zegt Carola
van der Meer-Lueb uit Breda. Namens de klankbordgroep hsl/A16, afdeling
Princenhage schreef ze een brief aan Rijkswaterstaat met het verzoek om
de naam Bagben als een van de streekeigen namen terug te laten komen
in het nieuw te bouwen verkeersknooppunt.
"Die naam heeft voor ons een emotionele waarde. Veel mensen moeten
gedwongen verhuizen voor de hsl of voor de nieuwe A16. Het gehucht verdwijnt
voor een deel. Als je het via een naamgeving kan behouden, is dat toch
een mooie herinnering. Princeville heeft via de verkeers- en filemededelingen
landelijke erkenning gekregen. Het zou leuk zijn, als dat nu met Bagben
gebeurt."
Die naamgeving kan een heikel punt worden.
In de beleving van veel geboren en getogen bewoners is er sprake van Bagben.
Die naam circuleert nog altijd in het dagelijks spraakgebruik.
Historisch-geograaf dr. Karel Leenders deed bronnenonderzoek naar de naam
en ontdekte dat er in de zeven eeuwen sinds de eerste vermelding van het
gehucht minstens acht verschillende spellingen van de naam Bagven
circuleren.
Ter illustratie: in 1265 is er
sprake van Bacveen, in 1292 van Bagvenne, in 1414 wordt voor het eerst
Bagven genoemd. Andere meldingen zijn Baguenne in 1419, Backven in 1640,
Baghven in 1643 en Bachven in 1664. De naam Bagben duikt voor het eerst
op in 1845.
Naamvorsers veronderstellen dat het eerste deel van de naam Bagven, het
woordje 'bag' een oude benaming voor modder is, terwijl ven verwijst naar
veen; waterig land.
Karel Leenders: "Die natte uitleg lijkt in tegenspraak met de bodemgesteldheid
van Bagven, Bagven bestaat uit vruchtbare droge grond, al zit er op veel
plaatsen een leembank op geringe diepte. Het zal dus toch lang een moerassig
gebied geweest zijn."
Bredanaar M.A. Craen ontdekte bij genealogische naspeuringen in de bevolkingsregisters
van voormalige gemeente Princenhage dat ambtenaren in het verleden over
een stempel met de naam Bagben beschikten: "Dat kom je in de periode
rond 1840 tegen op overlijdensakten." Uit ervaring weet hij dat er
in oude archieven vaak sprake is van naamsverminking. Craen: "Vaak
zijn het gewoon verschrijvingen van een ambtenaar. Dat zal hier ook gebeurd
zijn. Ik houd het op Bagven."
Buurtbewoner Toon Bruijns vermoedt dat de jongste naamsverandering van
Bagven in 1942 heeft plaatsgevonden, het jaar van de annexatie van de gemeente
Princenhage door Breda: "Voor zover ik me herinner, is pas daarna
de spelling Bagven teruggekomen via de naamgeving van de Bagvensestraat."
Wat
zegt Gerard Otten hierover?
Volgens Karel Leenders hebben
we alles te danken aan een ambtelijke verschrijving van rond 1800.
"Heel begrijpelijk, gezien de niet altijd even duidelijke handschriften
van voor die tijd. Eenmaal op de kaart afgedrukt, is die naam Bagben een
eigen leven gaan leiden, dus komt die ook in het dagelijks taalgebruik
terecht. De fout is in het midden van de twintigste eeuw gecorrigeerd.
Bovendien is uit de naam Bagven de betekenis en de 'geaardheid' van het
terrein goed afleesbaar. Dus ik denk dat Rijkswaterstaat een V-tje
moet gebruiken."
27 november 1999
Reageren op dit artikel? Stuur een e-mail aan redactie@bnstem.nl