'Vereeuwig naam Bagven bij nieuw knooppunt'

Door Paul de Schipper

BREDA - Bewoners van Princenhage en Breda hebben Rijkswaterstaat gevraagd om de naam van het deels al gesloopte gehucht Bagven te 'vereeuwigen' bij de aanleg van het toekomstig verkeersknooppunt Princeville. Bijvoorbeeld via de naam van een viaduct of een fly-over.

Dit verzoek komt na een recente publicatie in BN/DeStem over de ontstaansgeschiedenis van Bagven. (22/23 november 1999)
De naamgeving kan nog een aardig twistpunt worden, want hoe heet die verzameling verspreide, deels gesloopte boerderijen en woningen nou eigenlijk: Bagven of Bagben? De 66-jarige Toon Bruijns geeft het strijdpunt in een zin aan: "Ik ben geboren op het adres Bagben D10 en ik woon nu op Bagvensestraat 20."
De publicatie in BN/DeStem heeft veel reacties opgeleverd uit het gebied Bagven, Princenhage, Breda. Daaruit blijkt dat onverwacht veel mensen banden en zelfs wortels hebben in deze vlek aan de westkant van de A16.

Emotionele waarde

Gevoelsbanden ook, zegt Carola van der Meer-Lueb uit Breda. Namens de klankbordgroep hsl/A16, afdeling Princenhage schreef ze een brief aan Rijkswaterstaat met het verzoek om de naam Bagben als een van de streekeigen namen terug te laten komen in het nieuw te bouwen verkeersknooppunt.
"Die naam heeft voor ons een emotionele waarde. Veel mensen moeten gedwongen verhuizen voor de hsl of voor de nieuwe A16. Het gehucht verdwijnt voor een deel. Als je het via een naamgeving kan behouden, is dat toch een mooie herinnering. Princeville heeft via de verkeers- en filemededelingen landelijke erkenning gekregen. Het zou leuk zijn, als dat nu met Bagben gebeurt."
Die naamgeving kan een heikel punt worden.
In de beleving van veel geboren en getogen bewoners is er sprake van Bagben. Die naam circuleert nog altijd in het dagelijks spraakgebruik.
Historisch-geograaf dr. Karel Leenders deed bronnenonderzoek naar de naam en ontdekte dat er in de zeven eeuwen sinds de eerste vermelding van het gehucht minstens acht verschillende spellingen van de naam Bagven circuleren.

Modder

Ter illustratie: in 1265 is er sprake van Bacveen, in 1292 van Bagvenne, in 1414 wordt voor het eerst Bagven genoemd. Andere meldingen zijn Baguenne in 1419, Backven in 1640, Baghven in 1643 en Bachven in 1664. De naam Bagben duikt voor het eerst op in 1845.
Naamvorsers veronderstellen dat het eerste deel van de naam Bagven, het woordje 'bag' een oude benaming voor modder is, terwijl ven verwijst naar veen; waterig land.
Karel Leenders: "Die natte uitleg lijkt in tegenspraak met de bodemgesteldheid van Bagven, Bagven bestaat uit vruchtbare droge grond, al zit er op veel plaatsen een leembank op geringe diepte. Het zal dus toch lang een moerassig gebied geweest zijn."
Bredanaar M.A. Craen ontdekte bij genealogische naspeuringen in de bevolkingsregisters van voormalige gemeente Princenhage dat ambtenaren in het verleden over een stempel met de naam Bagben beschikten: "Dat kom je in de periode rond 1840 tegen op overlijdensakten." Uit ervaring weet hij dat er in oude archieven vaak sprake is van naamsverminking. Craen: "Vaak zijn het gewoon verschrijvingen van een ambtenaar. Dat zal hier ook gebeurd zijn. Ik houd het op Bagven."
Buurtbewoner Toon Bruijns vermoedt dat de jongste naamsverandering van Bagven in 1942 heeft plaatsgevonden, het jaar van de annexatie van de gemeente Princenhage door Breda: "Voor zover ik me herinner, is pas daarna de spelling Bagven teruggekomen via de naamgeving van de Bagvensestraat." Wat zegt Gerard Otten hierover?

Verschrijving

Volgens Karel Leenders hebben we alles te danken aan een ambtelijke verschrijving van rond 1800.
"Heel begrijpelijk, gezien de niet altijd even duidelijke handschriften van voor die tijd. Eenmaal op de kaart afgedrukt, is die naam Bagben een eigen leven gaan leiden, dus komt die ook in het dagelijks taalgebruik terecht. De fout is in het midden van de twintigste eeuw gecorrigeerd. Bovendien is uit de naam Bagven de betekenis en de 'geaardheid' van het terrein goed afleesbaar. Dus ik denk dat Rijkswaterstaat een V-tje moet gebruiken."

27 november 1999

Reageren op dit artikel? Stuur een e-mail aan redactie@bnstem.nl

Terug naar overzicht


Copyright BN/DeStem/Uitgeversmaatschappij Zuidwest-Nederland BV, The Netherlands.
Niets op deze website mag worden verveelvoudigd, of worden opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige andere manier, hetzij op papier, hetzij digitaal, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van hoofdredactie en/of de uitgever.