Gemeenten in het middelpunt

Gemeenten en hun ambities. Hoe staat het ermee? In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen op 7 maart staat iedere dag een Friese gemeente centraal. Met een foto van het middelpunt van de gemeente. Vandaag Het Bildt.

Door Dirk Kuiken

Hun - voor buitenstaanders - stugge natuur doet wellicht anders vermoeden, maar de inwoners van Het Bildt houden wel van een feestje. Zeker als daar een goede reden voor is, zoals het vijfhonderdjarig bestaan van de polderstreek. Met een swingend Bildtlied, een openluchtspektakel en talloze andere festiviteiten werd dat jubileum vorig jaar uitbundig gevierd.

Uit de betrokkenheid van de bevolking blijkt dat de eigen cultuur en taal nog steeds leven bij de Bilkerts. Ze zijn trots op hun aparte positie in Friesland en iedereen mag dat weten ook. Maar de luidruchtigheid van de Bildtse feestmuziek verraadt ook een sombere ondertoon. Er zijn immers veel bedreigingen voor hun eigen(gereide)identiteit.

Nu kunnen instellingen zoals de Stichting Ons Bildt en het Bildts Kultuurtoeristys Informasysintrum nog rekenen op een flinke bijdrage voor het uitdragen van de Bildtse cultuur. Dat valt niet altijd makkelijk op te brengen, maar zolang Het Bildt zelfstandig blijft, is het niet echt een probleem. Met slechts 11.000 inwoners ligt een samenvoeging met omliggende gemeenten echter altijd op de loer. En zo'n grote, grotendeels Friestalige gemeente heeft vast niet zoveel oog voor de bijzonderheden van het voormalige Bildt.

Nu is dit misschien een pessimistisch toekomstvisioen. Het gebrek aan werk is dat daarentegen allerminst. De hoge werkloosheid is op Het Bildt een constante zorg. Jongeren vertrekken noodgedwongen naar de stad, en ook voor hoger opgeleiden is er nauwelijks emplooi. De landbouw is van oudsher de belangrijkste bedrijfstak, maar de verdergaande schaalvergroting levert weinig banen op. Glastuinbouw - met zijn seizoensarbeid en toeleveringsbedrijven - zou daar verandering in kunnen brengen. Er staan al veel kassen vlak over de grens bij Berlikum. Uitbreiding op Bildtse grond ligt dus voor de hand.

Toch is dit een bijzonder heikel punt. Veel Bilkerts vinden zo'n glazen dorp maar een aantasting van het karakteristieke open landschap. Op bijeenkomsten discussiëren voor- en tegenstanders fel. Die tweestrijd tussen culturele eigenwaarde en economische vooruitgang lijkt de toekomst van de gemeente gevangen te houden.

Bovendien heerst er twijfel bij de eigen bevolking. Veel dijkbewoners klagen nu al over de verkeersdrukte. Een poging om het gebied te benoemen tot rijksmonument liep op niets uit. Een meerderheid van de bevolking - een mengeling van autochtonen, kunstenaars en scharrelaars - is tegen, uit angst dat de streek straks een aangeharkt openluchtmuseum wordt.

Wel een succes is de metamorfose van Sint Annaparochie. Meer winkels, woningen en gratis parkeerruimte moeten het dorp omhoog stuwen in vaart der volkeren. De komende jaren worden ook nog nieuwe bedrijventerreinen aangelegd en de ouderenvoorzieningen uitgebreid. Bovendien zijn er vergevorderde plannen voor een multifunctioneel centrum.

Mooie projecten, maar de bovengemeentelijke ambities gaan wel ten koste van de kleinere dorpen op Het Bildt. Met name in Sint Jacobiparochie en Vrouwenparochie verdwijnen steeds meer winkels en voorzieningen. Een eigen muziekkorps zit er daar niet meer in. Geen wonder dat er veel wrevel heerst ten opzichte van de grote buur en het gemeentebestuur. Een gevaarlijke ontwikkeling, want de onvrede zou ten koste kunnen gaan van het gevoel van eenheid.

De groei van Sint Anne draagt tenslotte nog een ander risico met zich mee. Veel nieuwe (import)bewoners hebben amper een band met hun woonplaats. Op de schoolpleinen van het snel uitdijende dorp wordt nauwelijks meer Bildts gesproken, en ook de kennis van de historie verwatert in rap tempo. Het is de keerzijde van de plaatselijke ambities.

Het Bildt kan met alle plannen in de hoofdplaats dan wel de grote trom slaan, de uitdaging is de komende jaren vooral om economische belangen en culturele waarden in harmonie te laten samengaan. Hopelijk kan er dan ook in de toekomst nog feestmuziek klinken.