Snoeibeurt voor de kastanje
Probleem: snoeien kastanje
Bij wie: Gerrit en Tessa van Eijzenga in Minnertsga
Deskundigen: Hoveniersbedrijf L.T. Madhuizen
door Anniek Boswijk
Foto's Catrinus van der Veen
Achter hun bescheiden jaren-vijftigwoning aan de Tilledyk in Minnertsga hebben Gerrit en Tessa Eijzenga een enorme lap tuin. Dochter Sanne (9) en zoon Thimber (6) kunnen er fantastisch spelen. Het is een van de redenen waarom Gerrit en Tessa vielen voor de woning en vorig voorjaar naar Minnertsga verhuisden.
Toch zijn ze met één ding minder blij. De grote kastanjeboom in de tuin - Gerrit schat dat die er al zo'n vijfentwintig jaar staat - neemt een wel hele prominente plaats in. Bovendien is de boom erg uit vorm gegroeid. Daardoor kan het dat, hoewel de kastanje aan een rand staat, de overhellende takken toch tot halverwege de tuin reiken.
Hoog tijd voor een snoeibeurt. Zelf weet Gerrit niet zo goed hoe hij zo'n klus moet aanpakken en al wist hij het wel, dan nog ging het voorlopig niet. Net een week geleden is hij geopereerd aan zijn schouder en de komende tijd zit zijn arm in een mitella. De hulp van hoveniers Luitzen Tjerk Madhuizen en Wiebrand de Jong is dus meer dan welkom.
60 minuten "Ik hoop dat de schutting heel blijft." Keurend neemt Luitzen Tjerk de boom en zijn omgeving op. Half rondom staat een wat krakkemikkig schuttinkje, nog van de vorige bewoner. Gerrit wil hem te zijner tijd toch vervangen, maar zolang hij er nog staat, hoeft hij inderdaad niet stuk. Luitzen Tjerk en Wiebrand zijn niet voor niets samen gekomen. Als de een snoeit, kan de ander meteen de takken opvangen en opruimen. Dat werkt een stuk veiliger én sneller.
57 minuten "Als het kan wil ik de grotere takken ook graag in blokken voor de kachel", hint Gerrit als de eerste kleine twijgen vallen. Geen probleem voor de hoveniers. Hout is er straks genoeg. "Nu lijkt de boom nog wel slank", merkt Gerrit op. "Maar in de zomer, met bladeren, is het echt een flink ding." Belangrijk is dat er weer wat symmetrie in het model komt, zegt Wiebrand. De boom is heel erg naar één kant gegroeid en het model is daardoor compleet verdwenen.
"Eerst die onderste grote maar, dat scheelt al een stuk." Luitzen Tjerk deelt oordoppen uit tegen het lawaai van de kettingzaag, maar Gerrit slaat ze af. "Nee dank je, ik wil ervan genieten." Soepel glijdt de zaag door de tak. Wiebrand zaagt eerst een heel klein stukje de onderkant in, en van bovenaf zaagt hij dan de tak al.
50 minuten "We gaan veel te hard." Luitzen Tjerk lacht als hij kijkt naar de hoeveelheid hout die al op de grond ligt. "Er komt nu al aardig model in", ziet Gerrit tevreden. "En deze? Alleen opsnoeien of ook helemaal eraf?" Wiebrand wijst op een tak, Luitzen Tjerk bekijkt het van een afstandje. "Dan moet die achterste er ook uit. En dat is wel een gezonde tak, al barst en splijt hij hier en daar een beetje. Weet je dat mensen heel gauw roepen dat een boom kastanjeziekte heeft? Vaak is dat helemaal niet zo, dus je moet een boom niet te snel omgooien."
42 minuten Continu de vorm in de gaten houden, dat is volgens de kenners het belangrijkste. Na elke tak die verdwijnt klimt Wiebrand weer even van de ladder en bekijken de mannen samen of en waar er nog verder gesnoeid moet worden. "Je moet er ook rekening mee houden dat de takken die je snoeit straks altijd weer wat meer gaan hangen. Dat heeft natuurlijk ook invloed op de vorm."
30 minuten "Helemaal geweldig." Gerrit straalt als hij Wiebrand de dikke takken in blokken kachelhout ziet zagen en Luitzen Tjerk die opstapelt aan de rand van zijn terras. "Maar", zegt hij iets minder gelukkig en met een blik op zijn verbonden arm, "het kriebelt me wel ontzettend om even te helpen."
27 minuten "Pak die rechtse ook maar, dan ben je heel veel gewicht kwijt. Dan groeit 'ie weer naar de zon." Luitzen Tjerk wijst een van de onderste takken aan. "Zie je, die draait helemaal uit de kroon vandaan." De twee hoveniers bekijken de boom nu ieder van een andere kant. "Hiervandaan is het anders zo gek nog niet", vindt Wiebrand. "Ik zou het niet doen." "Maar", zegt Luitzen Tjerk, "als je vanaf deze kant kijkt, zie je dat je toch echt een mooiere kroon krijgt zonder die tak." Wiebrand komt naast hem staan "Toch maar doen dan?" Ja, besluiten ze beiden.
23 minuten De ladder van de vakmannen heeft een rechte onderkant, zodat er geen punten zijn die in de grond kunnen zakken. Toch moet Wiebrand de ladder een paar keer verplaatsen, voordat hij een echt stabiele positie heeft gevonden. De gedraaide tak zit in een lastige hoek. Ook bij het afzagen vergt de tak extra aandacht. Eerst snoeit Wiebrand alle kleine twijgjes en takken eraf, daarna pakt hij alleen het gedeelte dat buiten de schutting reikt. "Een grote tak kun je beter in twee of drie keer afzagen, anders gaat hij scheuren. Met luid gekraak breekt het hout af. Luitzen Tjerk staat weer beneden <>m het op te vangen. Dan moet de ladder weer op een nieuwe plek worden neergezet, om beter bij het resterende stuk te kunnen.
16 minuten "Ik vind het mooi zo", zegt Wiebrand. "We hebben er al heel wat hout afgehaald." "Ja, poeh!" beaamt Luitzen Tjerk. "Daar kan ik wel een paar weken op stoken", denkt Gerrit. Luitzen Tjerk sjouwt de laatste stammetjes bij elkaar en haalt dan de kar op om de losse dunne takken te kunnen meenemen. Twee ladders aan weerskanten maken een hekwerk waartussen het hout kan worden opgestapeld.
Het resterende kwartier gebruiken de mannen om keurig alles op te ruimen. Met een bladblazer en een hark halen ze de bladeren onder de boom weg. "Wat een service hè", vindt Gerrit. "Kastanjeblad vergaat niet, dus dat moet je wel opruimen. Maar zelf had ik dat voorlopig ook niet gekund." Als ze het werk afhebben, schudt Gerrit de twee mannen dankbaar de hand. Op de klok staat nog één minuut.
Tips van de deskundigen:
"Zelf snoeien kan prima maar zorg dat je een goede zaag hebt en let goed op dat je de boom niet vernielt. Vaak is het één keer de zaag erin en dan is de hele kroon eraf. Dan is natuurlijk niet de bedoeling."
"Ook weer niet te bang wezen om te snoeien, maar doe het wel met beleid. Je mag ongeveer 20 procent van de boom afhalen."
"De kroon hoort ongeveer dezelfde vorm te hebben als het blad van die boom."
"Neem steeds als je ergens iets hebt afgehaald even afstand, om te bekijken hoe je verder moet gaan. Hou vorm en functie in de gaten. Als je alleen maar tussen de takken blijft zitten, zie je niks."
