Ut hannen fan wethouwer Hans Kaper ontfong Stannebuurtster Henk Kas ôflopene frijdeg de Bildtse-Kultuurpriis 2007. Kas (66) kreeg de priis - 'n oorkonde en € 500 - foor syn ferdiensten foor de Bildtse taal en 't hoeden en noeden fan 't Bildts aigene.

Deur Gerard de Jong

" 'n Mooie, langferwachte winner," saai Mariet Spiertz fan de Kulturele Raad an 't begin fan 'e seremony, frijdeg in Ons Huis. De naam Henk Kas dook de leste jaren hyltyd faker op tidens 't spekuleren over 'n nije winner fan de Bildtse-Kultuurpriis. 'n Rasechte Bilkert, met-oprichter fan de Stichting Ons Bildt, en al jaren degene die't Bildtse les geeft: 't kon niet útblive. 'n Loochise winner, meer dan terecht.

De passy foor 't Bildts sat d'r al froeg in, deen bliken út 'n anekdoate die't Kas' ouwe skoalmeester Bloembergen met de saal deelde. "Doe't Henk bij mij in 'e klas sat, hadden wy 's 'n skoalraisy na de Efteling. Der waar doe ok krekt 'n groate pratende pop, die't na saai wat jou 'm fertelden. Henk Kas gong foor die pop staan en saai: 'Kînst wel Bildts ouwehoere?' De pop saai Henk na. Sont die tiid praat half Brabant Bildts."

"Jou waren al even riddersloegen," sketste sjuryfoorsitter Geertsy Wijmen-ga-Van Dijk de ferbazing fan Kas doe't se him inlichtte over de toekinning. "Jou blive beskaiden, binne altyd op de achtergrônd an't werk, en altyd fergeefs. Wy hope dat jou 't braaien nag lang niet opwoele."
Dat is-y ok nag niet fan plan, maar mocht dat momint dêr weze, dan het hij alfast sorg droegen foor de overdracht: Kas bedocht en ontwikkelde 'n losblâdig systeem as Bildts lesmatriaal, werdeur de stof altyd an te passen is. "At ik dan ophou kinne anderen 't soa overnimme," saai Kas frijdeg.

Froukje de Jong fan Stichting Ons Bildt, noemde 't 'n eer om 'meester Kas' toespreke te mâgen. "De reaksy in 't bestuur op dut nijs waar: aindlik. Jou hewwe 't ferdiend." Se riffereerde ok even an wat Kas tunworig fan 'e dyk hout, 't lesgeven: " 'n Skoalmeester blyft 'n skoalmeester, de welbekinde wiisfinger wort nag faak opstoken, maar de kursisten binne och soajwiis met 'm."
Ok wethouwer Kaper prees 't werk dat Kas doet. "At ik op 't skoalplain bin, hoor ik echte Bilkerts die't Nederlâns tun hur kines prate. Dat fyn ik och soa spitig. Derom bin ik blij dat d'r mînsen soa as jou binne. Jou fersette bergen foor 't Bildts."

En doe waar 't woord an de "seer erkintlike" Henk Kas sels. Hij nam de anwezigen met werom in de tiid, om an te geven wêr't de kiem fan syn betrokkenhyd bij 't Bildts lait. "In 1978 kwam 't Frys op ôns ôf, d'r waren plannen om 't hier ferplicht te stellen. En doe worden wy hier ongerust. Want wat mosten wij met dat Frys? Tegaar met Sytse Buwalda en meester Bloembergen togen wy na de Provinciale Onderwijsraad, en 't het súkses had. Wy hewwe 'n paar jaar ontheffing kregen, maar dan most d'r al professjoneel lesmatriaal komme. Doe is de Kemissy Bildts opricht. Ik sat in 1979 bij de eersten die't 't eksamen Bildts haalden. Bloembergen raikte doe de diploma's ut, en saai tun ôns: doen d'r wat met! Nou, dat hew ik daan."

Kas saai wel 's weemoedig werom te sien na froeger, doe't foor de kursussen nag 'n enorme belangstelling waar. "Maar d'r is dos ok 'n prot poasityfs gebeurd in al die jaren. Met de Stichting Ons Bildt hewwe wy bundels, boeken, cd's útgeven, d'r binne taalkursussen en d'r is aigen lesmateriaal," saai Kas, die't tot de ferrassende konklúzzy kwam dat just 't Frys - of de draiging derfan - him wêrm maakt het foor de Bildtse saak. "Set ik dat allegaar in historys perspektyf, dan komt dat dos deur de draigende ferplichting fan 't Frys. Dat is 'n geweldige stimulâns foor 't Bildts weest."

Kas skinkt de helt fan 't geld an de Stichting Ons Bildt, foor 'n nag te bepalen doel. De andere helt sil-y brúkke foor 'n nije printer; Kas print 't lesmatriaal thús en syn printer is stikken. En dat kin fansels niet, want dat de oud-skoalmeester deurgaat met 't geven fan de kursus Bildts staat niet ter diskussy. En goedbeskoud het Kas niet eens 'n keus, at je syn wêrm plaidooi foor 't Bildts frijdeg belústerden. Kas: "Je mimmetaal speult je hele leven 'n groate rôl, dat is och soa belangryk. 't Bildts komt altyd werom. At ik bijgelyks 'n roubrief in 't Bildts sien, ja... dan fyn ik dat mooi. Je leve en storve met je mimmetaal."