De herfst van 1999 op Het Bildt is een hete en een benauwde. Door de aangekondigde komst van een asielzoekerscentrum in Sint Annaparochie voor vierhonderd mensen lopen de gemoederen in het dorp hoog op. Nu willen de Bilkerts de vreemdelingen niet meer kwijt.

Door Marscha van der Vlies

De sfeer is grimmig in de sporthal van Sint Annaparochie. Honderden belangstellenden komen af op een speciale vergadering van de gemeenteraad. Die neemt deze avond het besluit de asielzoekers te verwelkomen

Een hete zomer is hieraan voorafgegaan. Actiegroep 'Dertig okay, vierhonderd Nee' verzamelde duizend handtekeningen van bewoners die voorstander zijn van het organiseren van een referendum. Die komt er evenwel niet.

De toorn van het volk wordt alleen maar groter, zo blijkt in de sporthal. De vooroordelen zijn niet van de lucht. Gevreesd wordt dat het aantal bewoners de vierhonderd vlot zal overschrijden: "Se tele as múzzen." Ook is men bang voor de bejegening van de asielzoekers richting de Bildtse vrouwen: "D'r sitte feul mînsen bij die't islamitys binne. Dy hewwe 'n heel andere houding teugenover onze maisys."

Van al het negativisme lijkt nu niets meer over. Vanavond is er zomerfeest voor alle Stannabuursters op het azc. Asielzoekers die onder het generaal pardon vallen, krijgen een bustour langs bedrijven in de gemeente aangeboden om de vluchtelingen ervan te overtuigen maar vooral in Het Bildt te blijven.

"Deze omslag hoort typisch bij het platteland", zegt Jan Pieter van den Oudenhoven van de Rijksuniversiteit Groningen. De professor houdt zich in de sociale psychologie vooral bezig met interculturele relaties.

De heftige reacties van de inwoners van Sint Annaparochie waren heel logisch, vindt Van den Oudenhoven "Men is onzeker en onwetend. Er verschijnen verhalen in de krant over problemen die mensen uit andere culturen met zich mee brengen. Ik kan me goed voorstellen dat mensen huiverig zijn."

Vooral op het platteland komt men snel tot inzicht dat het allemaal wel mee blijkt te vallen. "De mensen komen in een dorp namelijk altijd met elkaar in contact. En contact betekent dat mensen persoonlijk bij elkaar betrokken raken. Zo ontstaat er ineens contact, omdat jouw zoontje van zeven ineens wil voetballen met Achmed van zeven die bij hem in de klas zit en ook van voetbal houdt."

Dat ligt in een grote stad anders. "Men is er anoniem. Je kunt je makkelijk afkeren van de asielzoekers. Sociale controle ontbreekt. Als er wel contact is, dan is dat vaker oppervlakkig wat vooroordelen juist kan versterken."

Door de diepere contacten in het dorp merken mensen dat de verschillen niet zo groot zijn. "Ouders blijken dezelfde zorgen te hebben. Daarbij komt dat in zo'n witte gemeenschap de taal sneller door de bevolking van een azc wordt geleerd. Dat helpt de communicatie."

Niet onbelangrijk in Het Bildt is de economische bijdrage van de asielzoekers voor het dorp. "Als Sint Annaparochie ineens 10 procent van haar inwoners kwijtraakt, zullen de supermarkt, bakker en wellicht de voetbalvereniging dat wel merken. In de sociologie is het een bekend fenomeen dat mensen elkaar zeer weten te waarderen wanneer ze gezamenlijke doelen hebben."