ISBN 90 6100 299 0

Herman Kolk - Actief en passief bewustzijn
Een korte voorgeschiedenis van de cognitieve psychologie

In dit boek wordt de geschiedenis van de bewustzijnspsychologie behandeld, van Descartes tot de komst van de cognitieve psychologie in de jaren vijftig van de vorige eeuw.

In deze geschiedenis komen we twee opvattingen tegen over de aard van ons bewustzijn. Volgens de ene opvatting is bewustzijn een passief, door de omgeving veroorzaakt proces. Deze opvatting komt op losse schroeven te staan, telkens wanneer wordt aangetoond dat mensen tot op zekere hoogte controle hebben over hun bewustzijnsprocessen. Dergelijke bevindingen ondersteunen een tweede opvatting over bewustzijn. Volgens dit standpunt is bewustzijn een activiteit, een vorm van handelen die van 'binnenuit' ontstaat. Hiertegen wordt echter als bezwaar ingebracht dat niet duidelijk is waardoor deze activiteit veroorzaakt wordt. De actieve visie lijkt het bestaan van een 'homun- culus' te impliceren, een 'mensje' in de mens dat de bewust- zijnsactiviteit initieert. Echter, het is mogelijk zo'n homunculus- verklaring te omzeilen wanneer men er van uitgaat dat de 'overlevingswaarde' van een idee als causale factor fungeert, samen met de omgeving. Dit darwinistische gedachtengoed, eens populair, is in de huidige cognitieve psychologie verloren gegaan.

Herman Kolk (1944) is hoogleraar neuropsychologie aan de Katholieke Universiteit van Nijmegen. Hij doet onderzoek naar de effecten van hersenbeschadiging op taalgebruik en die van taalgebruik op hersenactiviteit. Hij is gehuwd en vader van vier kinderen.

3e druk / 229 blz. / €  22,75