Serie 250-299. Bouwjaar 1921. Fabrikant: HAWA Hannover.20
zit- en 41 staanplaatsen. Lengte: 9880 mm. Gewicht: 12900 kg. Motoren: 2x66 kW.
Buiten dienst: 1963.
De 50 motorwagens van de serie 250-299 werden met tussenpozen
geleverd in de jaren 1919 - 1926. Hierdoor zijn er nogal wat onderlinge
verschillen tussen de diverse deelseries. Zo hadden bijvoorbeeld de 290-299
een andere technische installatie en werden zij direct met lijn- en richtingfilms
geleverd. Aan de 250ers zijn in de loop der jaren vele wijzigingen aangebracht.
De 250ers hebben op vrijwel alle stadslijnen dienst gedaan. De 265 was
de eerste museummotorwagen van de HTM en is zoveel mogelijk in de staat
van 1921 teruggebracht.
Serie 51-80. Bouwjaar 1923. Fabrikant: Linke Hoffmann
Lauchhammer Keulen. 30 zit- en 58 staanplaatsen. Lengte: 14000 mm. Gewicht:
27000 kg. Motoren: 4x50 kW. Buiten dienst: 1965.
Deze motorwagens waren speciaal gebouwd om dienst te doen
op de intercommunale lijnen naar Delft, Voorburg en Leiden via Wassenaar.
Op deze zogenaamde buitenlijnen had de bovenleiding een spanning van 1200
volt. Omdat in de stad de spanning 600 volt is, reden de wagens daar op
halve kracht. Behalve over de 51-80 beschikte de HTM ook nog over de tweeassige
motorwagens 1-6 voor de buitenlijnen. In 1950 werd het buitenlijnmaterieel
nog aangevuld met de zogenaamde Limburgers 81-90. De laatste lijn waar
de 51-80 dienst gedaan hebben, is de lijn naar Delft geweest. De 57 is
in de 50er jaren toestand gerestaureerd.
Een website, die is gewijd aan de Gele Tram lijn die van 23
juni 1923 tot en met 9 november 1961 de verbinding
Den Haag - Wassenaar - Leiden verzorgde, kan je vinden bij De Gele Tram rijdt uit
De conducteur-bestuurder heet U welkom.
Door Louis & Rob Ruggenberg
Serie 801-830. Bouwjaar 1927. Fabrikant: Allan Rotterdam.
30 zit- en 44 staanplaatsen. Lengte: 11100 mm. Gewicht: 14000 kg: Motoren
2x3 kW. Buiten dienst: 1965.
Op 15 juli 1927 werd door de HTM de nieuwe tramlijn 11
in gebruik genomen. Deze lijn volgt de route van de voormalige HSM stoomtramlijn
naar Scheveningen. Voor deze geheel op vrije baan liggende "sneltramlijn"
werden nieuwe motor- en aanhangwagens aangeschaft.
Om het publiek voor deze snelle trams te waarschuwen, was op het dak
van de motorwagens een elektrische rinkelbel aangebracht. Tot 1945
reden alleen de 801-815 op lijn 11, daarna ook de 821-830. Verder hebben
de 800en ook op de meeste andere stadslijnen gereden. De 810 is in de toestand
van 1927 gerestaureerd.
Serie 801-830. Bouwjaar 1927. Fabrikant: Allan Rotterdam.
23 zit- en 44 staanplaatsen. Lengte: 11100 mm. Gewicht:14200 kg. Motoren:2x43 kW.
Buiten dienst: 1965
Van de in 1927 aangeschafte serie 801-820 waren de 816-820
in plaats van met een star onderstel uitgerust met twee eenassige draaistellen.
Men verwachtte hierdoor minder slijtage te krijgen aan de rails in bogen.
Hoewel enigzins aan deze verwachting werd voldaan, was het experiment geen
succes, omdat de wagens op recht spoor zeer onrustig reden. Daarom hebben
de 816-820, hoewel zij met een dakbel waren uitgerust,
nooit dienst gedaan op lijn 11. Het meest hebben zij dienst gedaan op de
lijnen 8 en 1. De 819 is gerestaureerd in de 50er jaren toestand.
Serie 801-830. Bouwjaar 1929. Fabrikant: La Brugeoise
Brugge. 23 zit- en 44 staanplaatsen. Lengte:10720 mm. Gewicht: 13600 kg.
Motoren: 2x43 kW. Buiten dienst: 1965.
De motorwagens 821-830 waren een vervolg op de 801-820
uit 1927. Zij verschilden hierin, dat de 821-830 38cm korter waren en andere
balkondeuren hadden. De wagens hebben op de meeste stadslijnen dienst gedaan,
op lijn 11 echter pas na 1945. De 826 is gerestaureerd in de 50er jaren
toestand.
Serie 821-830. Bouwjaar 1929. Fabrikant: La Brugeoise.
23 zit- en 44 staanplaatsen. Lengte: 10710 mm. Gewicht: 13600 kg. Motoren:
2x46 kW. Buiten dienst: 1964 - '65.
De motorwagens 821-830 waren een vervolg op de 801-820
uit 1927. Zij verschilden hierin, dat de 821-830 38cm korter waren en andere
balkondeuren hadden. De wagens hebben op de meeste stadslijnen dienst gedaan,
op lijn 11 echter pas na 1940. In 1975 ging de 830 naar het
Nederlands
Spoorwegmuseum in Utrecht. Na jaren daar geweest te zijn,
kwam hij in 1990 naar het Haags Openbaar Vervoer Museum.
Serie 21-101. Bouwjaar 1905/1930. Fabrikant: Werkspoor
A'dam/La Brugeoise Brugge. 20 zit- en 38 staanplaatsen. Lengte: 9580 mm.
Gewicht: 13000 kg. Motoren: 2x43 kW. Buiten dienst: 1960.
In 1930 liet de HTM bij diverse fabrikanten 81 motorwagens
uit de serie 21-150 (1905) reviseren. Deze revisie was zo ingrijpend, dat
van een totale ombouw gesproken kon worden. Van de orginele wagen bleef
alleen het middengedeelte over. Aan dit gedeelte werden nieuwe balkons
gebouwd, terwijl de houten langsbanken werden vervangen door met leer beklede
dwarsbanken. Ook kregen de wagens een nieuw onderstel met sterkere motoren
en een nieuwe stroomafnemer. De wagens kregen als gevolg van deze werkzaamheden
de bijnaam "ombouwers". Een aantal van deze ombouwers konden
ook als eenmanswagen (dat wil zeggen zonder conducteur) dienstdoen. Behalve
op lijn 11 hebben de wagens op vrijwel alle stadslijnen dienstgedaan. De
36 is in de dertiger jaren toestand gerestaureerd.
Serie 201-216. Bouwjaar 1948. Fabrikant: Werkspoor Utrecht.
30 zit- en 46 staanplaatsen. Lengte: 13100 mm. Gewicht: 20600 kg. Motoren:
4x45 kW. Buiten dienst: 1965.
De motorwagens van de serie 201-216 waren de eerste nieuwe
trams die de HTM na de oorlog aanschafte. Voor het rijden en remmen waren
de wagens van een elektro-pneumatische stuurstroominstallatie voorzien
naar Zwitsers ontwerp. Als eerste waren de 200en voorzien van railremmen.
Tevens was er een luchtdrukrem aanwezig terwijl de buitendeuren ook door
middel van luchtdruk door de bestuurder geopend en gesloten werden. De
wagens hebben hoofdzakelijk gereden op de lijnen 3, 9, 11 en 14. De 215
is nog vrijwel in de orginele toestand.
PCC 1022 
Om
de foto te zien, klik op de thumbnail
Serie 1001-1024. Bouwjaar 1952. Fabrikant: La Brugeoise
Brugge. 40 zit- en 52 staanplaatsen. Lengte: 13452 mm. Gewicht: 16700 kg.
Motoren: 4x43 kW. Buiten dienst: 1981.
Na het succes van de twee proefwagens 1001 en 1002 uit
1949 besloot de HTM door te gaan met de trams van het PCC type. Dit
type tram was in de dertiger jaren in Amerika (zie: NETransit:
Arborway Memories) door het zogenaamde Presidents Conference Committee
om de strijd aan te gaan tegen het oprukkende autovervoer. De 1001 en 1002
hadden alleen deuren aan de voor- en aan de achterzijde. Bij de 1003-1024
waren de achterdeuren vervangen door deuren in het midden. Van alle HTM PCC
types zagen de 1000en er nog het meest Amerikaans (zie: NETransit:
Arborway Memories) uit met hun kleine raampjes. In de jaren 70
kregen de 1003-1024 een grote revisie. De 1000en begonnen hun loopbaan
op de lijnen 14 en 7. Later reden zij vooral op de lijnen 6, 10 en 16.
De 1022 is gerestaureerd in de 70er jaren toestand.
top
index
collectie
PCC 1101
Serie 1101-1200. Bouwjaar 1957. Fabrikant: La Brugeoise
Brugge. 36 zit- en 46 staanplaatsen (later 36 zit- en 57 staanplaatsen). Lengte: 13432 mm. Gewicht: 16700 kg.
Motoren: 4x41 kW. Buiten dienst: 1992.
Honderd nieuwe PCC-cars, met een meer Europees uiterlijk dan de 1001 en
1024, verschenen in de jaren 1957 en 1958 in het Haagse Stadsbeeld. In plaats van de
Amerikaans aandoende miniraampjes, die meer aan een vliegtuig deden denken, dan aan een tram,
waren de nieuwe PCC-cars voorzien van grotere ramen. De 1101 werd in 1981 voorzien van een
nieuwe pantograaf, een beugel (type 1300). In 1982 kreeg de 1101 weer de oorspronkelijke
pantograaf, (type Stemmann) terug. In het jaar 1993 werd hij aan de museumcollectie toegevoegd.
top
index
collectie
PCC 1165
Serie 1101-1200. Bouwjaar 1957. Fabrikant: La Brugeoise
Brugge. 36 zit- en 46 staanplaatsen (later 36 zit- en 57 staanplaatsen). Lengte: 13432 mm. Gewicht: 16700 kg.
Motoren: 4x41 kW. Buiten dienst: 1992.
Honderd nieuwe PCC-cars, met een meer Europees uiterlijk dan de 1001 en
1024, verschenen in de jaren 1957 en 1958 in het Haagse Stadsbeeld. In plaats van de
Amerikaans aandoende miniraampjes, die meer aan een vliegtuig deden denken, dan aan een tram,
waren de nieuwe PCC-cars voorzien van grotere ramen.
De 1165 werd in 1992 aan de
museumcollectie toegevoegd.
top
index
collectie
PCC 1210
Serie 1201-1240. Bouwjaar 1963. Fabrikant: La Brugeoise
Brugge. 36 zit- en 65 staanplaatsen. Lengte: 13452 mm. Gewicht: 16250 kg.
Motoren: 4x41 kW. Buiten dienst: 1982.
Deze serie werd gebouwd als een vervolgserie op de 1101-1200. De 1200-en waren evenwel
15 centimeter breder dan hun voorgangers. Daardoor waren er meer staanplaatsen: 65 tegenover 57 bij de 1101
en 1200. Het aantal zitplaatsen bleef ongewijzigd. Het middenpad tussen de banken werd 10 centimeter breder;
ook de zitplaatsen werden iets ruimer, daardoor ontbraken de geriefelijke armleuningen onder de
zijruiten, die wel bij de 1100-en waren.
De 1210 werd in 1982 voor het museum gerestaureerd.
top
index
collectie
Gemotoriseerde aanhangwagen PCC 2101
Serie 2101-2130. Bouwjaar 1974. Fabrikant: La Brugeoise
Brugge. 40 zit- en 70 staanplaatsen. Lengte: 13020 mm. Gewicht: ± 15000 kg.
Motoren: 4x45 kW. Buiten dienst: 1992.
Voor de 2101-2130 is zoveel mogelijk gebruik gemaakt van de tekeningen van
de 1300-en dus grotendeels de tekeningen van de serie 1200. Door
het ontbreken van een volwaardige bestuurdersruimte zijn de 2100-en niet bruikbaar
als zelfstandig rijdende wagens en daardoor zijn ze niet onbeperkt inzetbaar.
De rijtuigen zijn gemotoriseerde aanhangrijtuigen met slechts twee hulpstuurstanden
in plaats van een normale stuurstand vóór en een hulpstuurstand achter.
Aan de voorzijde hebben de rijtuigen slechts een enkele instapdeur, terwijl als koplichten
aan de voorzijde wordt volstaan met twee kleine oriëntatielichtjes. Ook
ontbreken lijnnummer- en richtingsfilms, afgezien van het lijnnummer achterop.
De PCC 2101 werd in 1992 aan de museumcollectie toegevoegd.
top
index
collectie
PCC 1304
Serie 1301-1340. Bouwjaar 1971. Fabrikant: La Brugeoise
Brugge. 36 zit- en 65 staanplaatsen. Lengte: 13452 mm. Gewicht: 17050 kg.
Motoren: 4x45 kW. Buiten dienst: 1992.
Deze serie was te beschouwen als een verbeterde uitvoering van de 1200. Men heeft in hoofdzaak
de tekeningen van de 1201-1240 gebruikt. De serie 1301-1340 werden in dienst gesteld in de toen nieuwe gele kleur. Eerst in de jaren tachtig traden talrijke mutaties op. De HTM heeft van deze proefwagens
niet erg lang plezier gehad. De 1336-1340 werden als proefwgens gebruikt. Eindeloos experimenteren heeft ertoe geleid,
dat de aflevering van dit vijftal zich over twee jaren heeft uitgestrekt. De 1304 werd in 1992, nog dezelfde dag nadat hij
buiten dienst was gesteld, aan de museumcollectie toegevoegd.
top
index
collectie
PCC 1337
Serie 1301-1340. Bouwjaar 1971. Fabrikant: La Brugeoise
Brugge. 36 zit- en 65 staanplaatsen. Lengte: 13452 mm. Gewicht: 17050 kg.
Motoren: 4x45 kW. Buiten dienst: 1992.
Deze serie was te beschouwen als een verbeterde uitvoering van de 1200. Men heeft in hoofdzaak
de tekeningen van de 1201-1240 gebruikt. De serie 1301-1340 werden in dienst gesteld in de toen nieuwe gele kleur.
Eerst in de jaren tachtig traden talrijke mutaties op. De HTM heeft van deze proefwagens
niet erg lang plezier gehad. De 1336-1340 werden als proefwgens gebruikt. Eindeloos experimenteren heeft ertoe geleid,
dat de aflevering van dit vijftal zich over twee jaren heeft uitgestrekt. De 1337 was een van de vijf proefwagens. Hij
werd op 18 januari 1989 buiten dienst gesteld, en op 11 maart 1989 werd hij aan de museumcollectie toegevoegd.
bron: Museumgids Haags Openbaar Vervoer Museum
bron: 130 jaar tram in Den Haag, deel 1 - Drs. A.E.E. van Donselaar
bron: Haagse trams, het Haagse trammaterieel vanaf 1864 tot heden - Johan Blok
Jasper van der Zon
| |
Last updated at:22 oktober 2005
